کلید اتوماتیک اشنایدر الکتریک یکی از اصلی‌ترین تجهیزات حفاظتی در سیستم‌های برق صنعتی و ساختمانی است که وظیفه دارد مدارهای الکتریکی را در برابر خطراتی مانند اضافه‌بار، اتصال کوتاه و نوسانات شدید جریان محافظت کند. این کلیدها با طراحی دقیق و کیفیت ساخت بالای برند اشنایدر ضمن افزایش ایمنی تجهیزات، باعث پایداری کارکرد شبکه برق نیز می‌شوند. در این بخش از سایت چشمه نور الکتریک به معرفی انواع کلید اتوماتیک اشنایدر ویژگی‌ها، کاربردها و نکات مهم در هنگام خرید آن خواهیم پرداخت تا انتخابی مطمئن و متناسب با نیاز خود داشته باشید.

کلید اتوماتیک اشنایدر چیست؟

کلید اتوماتیک اشنایدر (MCCB) از پرکاربردترین تجهیزات حفاظتی در سیستم‌های برق صنعتی و تجاری است که وظیفه آن محافظت از مدارها در برابر جریان‌های غیرمجاز مانند اضافه‌بار و اتصال کوتاه است. این کلیدها با عملکردی دقیق و سریع در صورت بروز هرگونه ناهنجاری در جریان به‌صورت خودکار مدار را قطع کرده و از آسیب به تجهیزات و کاهش ایمنی سیستم جلوگیری می‌کنند. برای مثال کلید کمپکت 160 آمپر اشنایدر با ساختار مهندسی ‌شده و طراحی فشرده خود انتخابی مطمئن برای کنترل و حفاظت مدارهای قدرت در محیط‌های صنعتی به شمار می‌آید.

انواع کلید اتوماتیک اشنایدر و کاربردهای آن

پس از آنکه با کلید اتوماتیک اشنایدر الکتریک آشنا شدید حالا به سراغ معرفی انواع آن خواهیم رفت. چشمه نور الکتریک مدل‌های بسیاری از آن را با بالاترین کیفیت موجود داشته و در اختیار شما قرار خواهد داد.

کلید اتوماتیک کمپکت (MCCB – Compact)

کلید اتوماتیک کمپکت یا MCCB (Molded Case Circuit Breakers) یکی از پرکاربردترین تجهیزات حفاظتی در سیستم‌های برق صنعتی و ساختمانی است که توسط شرکت اشنایدر الکتریک با بالاترین استانداردهای جهانی تولید می‌شود. این نوع کلید برای حفاظت از مدارها در برابر اضافه‌بار، اتصال کوتاه و در برخی مدل‌ها نشتی جریان زمین طراحی شده است.

این کلیدها در تابلوهای برق صنعتی، تابلوهای توزیع، کارگاه‌ها، ساختمان‌های بزرگ و تأسیسات زیرساختی استفاده می‌شوند.

معرفی سری‌های MCCB اشنایدر، سری NSX

در بین محصولات اشنایدر، سری NSX یکی از پرطرفدارترین مدل‌های کلید اتوماتیک کمپکت است. این سری با محدوده جریانی از 16 تا 1600 آمپر عرضه می‌شود و دارای مدل‌های حرارتی–مغناطیسی و الکترونیکی است.

سری NSX قابلیت تجهیز به ماژول‌های جانبی مانند نمایشگر دیجیتال، تجهیزات ارتباطی و سیستم‌های مانیتورینگ از راه دور را نیز دارد. در پروژه‌هایی که نیاز به حفاظت از مدارهای قدرت با قابلیت تنظیم دقیق دارند، MCCB سری NSX یکی از بهترین انتخاب‌ها است.

کلید اتوماتیک هوایی (ACB – Air Circuit Breaker)

کلید اتوماتیک هوایی (ACB) یکی از پیشرفته‌ترین انواع کلیدهای حفاظتی شرکت اشنایدر الکتریک است که برای حفاظت از مدارهای اصلی با جریان‌های بالا در تأسیسات صنعتی، نیروگاه‌ها، و سیستم‌های توزیع برق مورد استفاده قرار می‌گیرد. این کلیدها به‌ویژه در مدارهای اصلی که نیاز به قطع و وصل ایمن جریان‌های بالا دارند نقش حیاتی ایفا می‌کنند.

ACB اشنایدر برای حفاظت در برابر اتصال کوتاه، اضافه‌بار، افت ولتاژ و نشتی جریان زمین طراحی شده و علاوه بر عملکرد حفاظتی، قابلیت کنترل، مانیتورینگ و ارتباط با سیستم‌های اتوماسیون صنعتی را نیز دارد.

کلید اتوماتیک مینیاتوری (MCB – Miniature)

MCB‌ها در واقع نسل جدید فیوزهای قدیمی هستند با این تفاوت که پس از قطع جریان به‌راحتی می‌توان آن‌ها را دوباره فعال کرد و نیازی به تعویض ندارند.

کلیدهای مینیاتوری اشنایدر در مکان‌های مختلفی مانند تابلو برق‌های مسکونی، ادارات، کارگاه‌ها و تجهیزات روشنایی به‌کار می‌روند.

کلید اتوماتیک با قابلیت قطع زمین (RCBO و RCCB)

کلیدهای اتوماتیک با قابلیت قطع زمین یا همان RCCB و RCBO از دیگر تجهیزات صنعتی هستند که وظیفه‌ی اصلی آن‌ها محافظت از جان انسان‌ها در برابر برق‌گرفتگی و جلوگیری از نشتی جریان است. این نوع کلیدها در سیستم‌های برق خانگی، تجاری و صنعتی نقش حیاتی دارند و به‌ویژه در محیط‌هایی که ایمنی بالا مورد نیاز است (مثل بیمارستان‌ها، آزمایشگاه‌ها و فضاهای مرطوب) استفاده از آن‌ها الزامی است.

تفاوت RCCB و RCBO

• RCCB تنها در برابر نشتی جریان زمین حفاظت می‌کند و توانایی محافظت در برابر اضافه‌بار یا اتصال کوتاه را ندارد. بنابراین معمولاً همراه با فیوز یا MCB استفاده می‌شود.
• RCBO نوع پیشرفته‌تری است که علاوه بر تشخیص نشتی جریان در برابر اضافه‌بار و اتصال کوتاه نیز مدار را قطع می‌کند. به همین دلیل RCBO در واقع ترکیبی از RCCB و MCB محسوب می‌شود.

کلیدهای اتوماتیک دیجیتال با قابلیت مانیتورینگ

کلیدهای اتوماتیک دیجیتال اشنایدر الکتریک با عملکرد کلاسیک در حفاظت مدار، امکان پایش (مانیتورینگ) و مدیریت هوشمند انرژی را نیز فراهم می‌کنند. این کلیدها برای تأسیسات صنعتی پیشرفته، مراکز داده، نیروگاه‌ها و سیستم‌های هوشمند توزیع برق طراحی شده‌اند؛ جایی که نظارت دقیق بر مصرف انرژی و عملکرد شبکه اهمیت بالایی دارد.

در کلیدهای دیجیتال واحد حفاظت از نوع الکترونیکی – هوشمند است که اطلاعات لحظه‌ای از جریان، ولتاژ، توان، دما و رخدادهای خطا را ثبت و تحلیل می‌کند. این داده‌ها از طریق نمایشگر داخلی یا شبکه‌های ارتباطی (مانند Modbus، Ethernet یا Bluetooth) در دسترس کاربر قرار می‌گیرند.

کاربردهای کلیدهای دیجیتال اشنایدر در پروژه‌هایی مانند:

• مراکز داده
• صنایع سنگین و خطوط تولید اتوماتیک
• نیروگاه‌ها و پست‌های برق
• ساختمان‌های هوشمند

ساختار داخلی کلید اتوماتیک اشنایدر

در کلیدهای اتوماتیک اشنایدر الکتریک اجزای پیشرفته‌ای به‌کار رفته که هر یک نقشی حیاتی در کارکرد، ایمنی و دوام کلید دارند.

سوئیچ (Switch):

سوئیچ در کلید اتوماتیک اشنایدر همان بخش اصلی قطع و وصل مدار است. در واقع عمل فیزیکی باز و بسته شدن مدار از طریق مکانیزم این سوئیچ انجام می‌شود. اشنایدر از سوئیچ‌هایی با مکانیزم فنری و مغناطیسی ترکیبی استفاده می‌کند تا قطع مدار در کمتر از چند میلی‌ثانیه انجام شود.

این دقت بالا باعث می‌شود که حتی در جریان‌های بالا (تا 100kA) هم مدار بدون آسیب قطع شود.

رله میکرولوژیک (Micrologic Relay):

این رله در حقیقت قلب هوشمند کلید اتوماتیک دیجیتال است. میکرولوژیک رله‌ای میکروپروسسوری است که جریان، ولتاژ، توان و حتی هارمونیک‌ها را به‌صورت لحظه‌ای پایش می‌کند.

قابلیت‌های آن:

• تشخیص اضافه‌ جریان، اتصال کوتاه، خطای زمین و جریان نشتی
• تنظیم دقیق پارامترهای حفاظتی (مثلاً تعیین حد مجاز جریان و تأخیر زمانی قطع)
• نمایش اطلاعات روی نمایشگر یا ارسال به سیستم مانیتورینگ از طریق Modbus

حسگرها (Sensors):

حسگرها وظیفه دارند داده‌های واقعی مدار را به Micrologic بدهند. در کلیدهای اشنایدر معمولاً از CT یا ترانس جریان استفاده می‌شود که جریان هر فاز را به‌صورت پیوسته اندازه می‌گیرد. این حسگرها بسیار دقیق‌اند و حتی می‌توانند تغییرات بسیار جزئی در جریان (مثلاً افزایش 5%) را تشخیص دهند. همچنین در برخی مدل‌ها، حسگر دمای داخلی و حسگر خطای زمین نیز وجود دارد.

آرماتورها و سیستم کاتالیتیک:

این بخش همان محفظه خاموش‌کننده قوس الکتریکی است. وقتی کلید مدار را قطع می‌کند بین کنتاکت‌ها قوس الکتریکی شدیدی تشکیل می‌شود.

سیستم Arc Chute شامل صفحات فلزی (معمولاً از فولاد ضدزنگ) است که قوس را به چند قسمت کوچک‌تر تقسیم و دما را پایین می‌آورد تا خاموش شود.

سیستم قدرت‌بخش :

این همان مکانیزم عملیاتی است که انرژی لازم برای باز یا بسته شدن کلید را فراهم می‌کند. در مدل‌های دستی این کار با نیروی فنر انجام می‌شود. اما در مدل‌های موتوری ( MCCB/ACB)، یک موتور کوچک داخلی وجود دارد که با فرمان از راه دور کلید را قطع یا وصل می‌کند.

سیستم خنک‌کننده :

جریان‌های بالا در زمان عبور از کنتاکت‌ها و رساناها گرما تولید می‌کنند. اشنایدر برای جلوگیری از افزایش دمای داخلی از ترکیب هدایت حرارتی و تهویه هوای کنترل شده استفاده می‌کند. ساختار داخلی کلید طوری طراحی شده که گرما از مسیرهای خاصی به بیرون منتقل شود و دمای کنتاکت‌ها در محدوده مجاز باقی بماند.

مکانیسم قفل‌ها و میکانیزم‌های ایمنی:

این سیستم برای جلوگیری از قطع یا وصل ناخواسته کلید طراحی شده است. انواع مختلفی از قفل‌ها در کلیدهای اشنایدر وجود دارد:

• قفل مکانیکی (Padlock): برای جلوگیری از روشن شدن کلید در حین تعمیر.
• قفل الکتریکی (Shunt/Undervoltage Trip): اگر ولتاژ از حد مجاز پایین بیاید، کلید به‌صورت خودکار قطع می‌شود.
• سیستم اینترلاک (Interlock): مانع می‌شود دو کلید به‌صورت همزمان در حالت وصل قرار گیرند.

مشخصات فنی کلید اتوماتیک اشنایدر

مشخصه فنی	توضیحات
محدوده جریان نامی (In)	سری NSX از 16 تا 1600 آمپر – سری Masterpact MTZ از 630 تا 6300 آمپر
ولتاژ کاری (Ue)	برای MCCB بین 220 تا 690 ولت AC – برای ACB تا 1000 ولت AC
قدرت قطع (Icu)	NSX از 25kA تا 150kA – MTZ تا 150kA در ولتاژ 415 ولت
تعداد پل‌ها	در نسخه‌های 3 پل و 4 پل ارائه می‌شود
شرایط محیطی	دمای کاری از -25 تا +70 درجه سانتی‌گراد – مقاومت رطوبتی تا 95٪ بدون میعان

حفاظت از موتور توسط کلید اتوماتیک اشنایدر

کلید اتوماتیک اشنایدر با استفاده از مکانیزم‌های حرارتی و مغناطیسی، مدار تغذیه موتور را در صورت بروز خطا قطع می‌کند:

حفاظت حرارتی

زمانی که جریان عبوری از موتور بیشتر از جریان نامی باشد (مثلاً به دلیل گیرکردن محور یا بار بیش از حد)، قسمت حرارتی کلید فعال می‌شود. این بخش معمولاً شامل تیغه‌های دو فلزی است که با گرم شدن تغییر شکل داده و مدار را قطع می‌کنند.

حفاظت مغناطیسی

در صورت بروز اتصال کوتاه جریان بسیار زیادی در مدار جاری می‌شود. در این حالت بخش مغناطیسی کلید بلافاصله عمل کرده و مدار را در چند میلی‌ثانیه قطع می‌کند تا از آسیب شدید به سیم‌پیچ موتور جلوگیری شود.

تفاوت کلید اتوماتیک اشنایدر با سایر کلیدها

در این بخش از سایت چشمه نور الکتریک قصد داریم تا به تفاوت میان کلید اتوماتیک اشنایدر با دیگر کلیدها بپردازیم.

تفاوت کلید اتوماتیک و کلید مینیاتوری

کلید مینیاتوری (MCB) و کلید اتوماتیک (MCCB) هر دو برای حفاظت مدارهای الکتریکی در برابر اضافه‌بار و اتصال کوتاه طراحی شده‌اند اما کاربرد و توان آن‌ها متفاوت است.

کلید مینیاتوری (MCB):

این کلید بیشتر در مدارهای خانگی و روشنایی استفاده می‌شود. جریان نامی آن معمولاً پایین است (تا حدود 100 آمپر) و نمی‌توان جریان آن را تنظیم کرد. اندازه کوچک و نصب آسان از دیگر ویژگی‌های آن است.

کلید اتوماتیک (MCCB):

این کلید برای مدارهای صنعتی و موتورها مناسب است و جریان نامی بالاتری دارد (تا 2500 آمپر). MCCB قابلیت تنظیم جریان و زمان تاخیر را دارد و می‌تواند در برابر اضافه‌بار شدید و اتصال کوتاه جریان‌های بالا حفاظت کند.

تفاوت کلید اتوماتیک با کلید هوایی

کلید اتوماتیک (MCCB) و کلید هوایی (ACB) هر دو برای حفاظت مدار استفاده می‌شوند اما نوع کاربرد و توان آن‌ها متفاوت است.

MCCB:

برای مدارهای صنعتی با جریان متوسط و پایین مناسب است و می‌تواند اضافه‌بار و اتصال کوتاه را کنترل کند. قطع و وصل آن معمولاً دستی یا مکانیکی و گاهی با فرمان انجام می‌شود. این کلید جمع‌وجور و نصب آن ساده است.

ACB:

برای مدارهای با جریان بسیار بالا و شبکه‌های توزیع استفاده می‌شود. این کلید قدرت قطع بسیار بالایی دارد و مکانیزم باز و بسته شدن سریع آن برای محافظت از شبکه ضروری است. ACB قابلیت کنترل و مانیتورینگ پیشرفته دارد و معمولاً در تابلوهای بزرگ و پست‌های برق استفاده می‌شود.

تفاوت سری NS و NSX

سری NS و NSX هر دو جزو کلیدهای اتوماتیک اشنایدر هستند اما ویژگی‌ها و کاربردهای متفاوتی دارند:

سری NS:

برای تابلوهای صنعتی کوچک و متوسط مناسب است. حفاظت از مدار در برابر اضافه‌بار و اتصال کوتاه را فراهم می‌کند و تجهیزات جانبی آن محدود است. این کلید ساده و قابل اعتماد است و نصب آسانی دارد.

سری NSX:

برای تابلوهای پیشرفته و شبکه‌های صنعتی بزرگ طراحی شده است. علاوه بر اضافه‌بار و اتصال کوتاه، قابلیت اتصال به رله‌های دیجیتال و مانیتورینگ جریان را دارد. جریان نامی بالاتر و امکانات پیشرفته برای کنترل و نظارت شبکه از ویژگی‌های مهم این سری است.

سوالات متداول درباره کلید اتوماتیک اشنایدر

1.   کلید اتوماتیک اشنایدر چه تفاوتی با کلید مینیاتوری دارد؟

کلید اتوماتیک اشنایدر (MCCB) برای جریان‌های بالاتر و مدارهای صنعتی طراحی شده و قابلیت تنظیم جریان و زمان تاخیر دارد در حالی که کلید مینیاتوری (MCB) برای مدارهای کوچک و خانگی است و جریان آن قابل تنظیم نیست.

2.   چگونه جریان حرارتی و مغناطیسی در کلید NSX تنظیم می‌شود؟

در کلید NSX جریان حرارتی با پیچ تنظیم بی‌متال (Thermal) و جریان مغناطیسی با پیچ تنظیم مغناطیسی یا رله دیجیتال Micrologic قابل تنظیم است.

3.   آیا کلید اتوماتیک NSX اشنایدر قابلیت قطع زمین (Earth Fault) دارد؟

بله، کلید اتوماتیک NSX اشنایدر با نصب رله دیجیتال Micrologic قابلیت تشخیص و قطع جریان زمین (Earth Fault) را دارد.